Poelenproject

Wat is een poel?
Een poel is geen vijver, en al helemaal geen klassieke tuinvijver. Een tuinvijver en een poel hebben eigenlijk maar twee dingen gemeen: ze zijn gevuld met water en werden meestal door de mens gegraven. Voor de rest zijn er alleen maar verschillen. Zo komt een poel alleen voor op plaatsen waar het van nature nat is. In een poel wordt geen vijverfolie aangebracht; het water blijft erin staan omdat de grondwaterstand er hoog genoeg is. Bij tuinvijvers is dat meestal niet het geval. Een tuinvijver is ook op een ander vlak minder natuurlijk dan een poel: in een vijver worden er vaak vissen in uitgezet of waterplanten geplant. Al het leven in een poel daarentegen ontstaat spontaan na verloop van tijd.

Een bron van leven
Poelen zijn onmisbaar als voortplantingsplaats voor onze amfibieën (kikkers, padden en salamanders). Deze diertjes brengen een groot deel van het jaar op het land door, maar elk voorjaar zoeken ze waterplassen op om zich voort te planten. Vaak trekken ze naar dezelfde poel als waar ze geboren zijn.

Ook van belang voor het in stand houden van amfibieënpopulaties is dat poelen niet geïsoleerd liggen. Met andere woorden, er is een netwerk van poelen die dicht genoeg bij elkaar liggen nodig, zodat er genetische uitwisseling en kolonisatie (migratie van de ene poel naar de andere) mogelijk is. Een groep dieren die geïsoleerd leeft loopt veel meer risico om uit te sterven, bijvoorbeeld door ziekte of lokale vervuiling. De meeste amfibieën blijven echter binnen een straal van een kilometer rond hun voortplantingspoel en dat houdt dus risico’s in. Een landschap met voldoende natuurlijke verbindingen, zoals waterlopen en houtkanten, is bovendien nodig om migratie toe te laten.

Het poelenproject

Omdat poelen een hoge landschappelijke waarde hebben wil Regionaal Landschap de Voorkempen een project opstarten rond het aanleggen van nieuwe en herstellen van verlande poelen.

Projectvoorwaarden
Uiteraard moet je aan een aantal voorwaarden voldoen om voor ons project in aanmerking te komen. In de eerste plaats stellen we belangrijke eisen aan de locatie: de grond moet van nature waterhoudend zijn en in de omgeving van de poel moeten voldoende natuurlijke elementen aanwezig zijn die als landbiotoop voor de amfibieën kunnen dienen (houtkanten of bosjes bijvoorbeeld). We werken nooit met folie of kleilagen.
Verder moet je bereid zijn om de poel op natuurlijke wijze te laten evolueren. Als de poel goed gelegen is, komen de natuurlijke plantengroei en de amfibieën vanzelf. De meeste poelen worden in het eerste jaar na aanleg al gekoloniseerd. Het uitzetten van dieren of planten in de poel is absoluut uit den boze.
Een poel is een bron van leven, het is daarom ook van belang dat deze poelen correct beheerd worden en ze een blijvende meerwaarde zijn in het landschap.

Geïnteresseerd?
Heb je of ken je een poel die aan herstel toe is, of zie je een nieuwe natuurlijke poel op jouw eigendom wel zitten, dan helpt Regionaal Landschap de Voorkempen je graag verder!
Als de plek geschikt is, helpen we je bij de bouwvergunning en aanbesteding, en zorgen we voor financiële steun. Ook geven we je graag advies over hoe je de poel best kan onderhouden.

Hoe beginnen?
Download dan de inventarisatiefiche in pdf- of word-formaat, vul deze zo nauwkeurig mogelijk in en stuur het document terug naar Regionaal Landschap de Voorkempen, Kasteeldreef 55, 2980 Zoersel of per mail naar Tim Geuvels. Op basis van jouw gedetailleerde informatie kunnen wij een voorselectie maken en maken we met jou een afspraak voor een terreinbezoek en controle van de grondwaterstand.

Interessante links:
Een amfibiënpoel in je tuin, Provinciaal instituut voor hygiëne, Provincie Antwerpen
Beheerovereenkomst aanleggen en onderhouden van poelen, VLM (enkel voor landbouwers)
Poelen onder de loep, Regionaal Lanschap Zenne Zuun en Zoniën