LEADER Brechtse Heide

De Brechtse Heide is een 1700ha groot beschermd landschap in het zuiden van de gemeente Brecht. Het gebied strekt zich uit tot in de aangrenzende gemeentes Schilde, Malle en Zoersel.

In het kader van het Europese LEADER-programma voor plattelandsontwikkeling slaan de beheerders van de Brechtse Heide de handen in elkaar voor het behoud en onderhoud van dit unieke landschap.

Landbouwers, natuurliefhebbers, jagers, bos- en landeigenaars, gemeente, omwonenden, recreanten,…zetelen samen in de beheercommissie Brechtse Heide waar in overleg wordt afgesproken hoe we de Brechtse Heide leefbaar en waardevol platteland houden.

Na de opmaak van een landschapsbeheerplan door de provincie Antwerpen ondersteunt en begeleidt RL de Voorkempen waar nodig de beheercommissie in het uitvoeren van dit plan.

RL de Voorkempen richt zich op het ondersteunen van overleg en kennisuitwisseling tussen de verschillende beheerders van de Brechtse Heide, het laten uitvoeren door lokale beheerders van voorbeeldprojecten rond landschapszorg en het organiseren en ondersteunen van verschillende publieksactiviteiten die ook aan omwonenden in de streek de waarde van de Brechtse Heide en de inzet van betrokken partners moet tonen.

 
Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

Infowand Brechtse Heide

Om geïnteresseerden op de hoogte te houden over activiteiten en voorbeeldprojecten in de Brechtse Heide werd een verplaatsbare infowand gemaakt. Door geregeld nieuwe panelen toe te voegen blijven bezoekers op de hoogte van de laatste nieuwtjes. De infowand werd reeds gebruikt op activiteiten van Landelijke Gilde Brecht, Natuurpunt Voorkempen en wandelclub De Sint Michiels Stappers.

Je kan de infowand ook zelf ontlenen voor één van jouw activiteiten. Neem contact op met ons via mail of telefoon 03 312 87 11.

Het beschermd landschap Brechtse heide

Wat je meteen opvalt is de uitgestrektheid en weidsheid van het landschap. De kern van het landschap is een opvallend vlak en open landbouwgebied dat langs verschillende zijden omzoomd wordt door grote boscomplexen.

Tot in het begin van de vorige eeuw vond je in het centrale deel van het beschermd landschap nog een uitgestrekte heide. Arme zandgronden werden begraasd en de heide en strooisellaag werden regelmatig afgeplagd om in de potstallen te gebruiken. Dit systeem hield de heide eeuwenlang in stand. Met de komst van nieuwe landbouwtechnieken en door een toegenomen bebossing kwam de heide steeds meer in de verdrukking. De heide trok zich terug in de hoekjes en kantjes in het landschap. Vandaag vind je nog waardevolle relicten in de wegbermen, rond de vennen en in de boscomplexen. De meer dan 100 poelen, putten en vennen die in de heide lagen vind je vandaag nog terug in en tussen de akkers en graslanden en in de omliggende bossen.

Een opvallend element in het vlakke landschap van de Brechtse Heide is zeker de Cisterciënzerabdij Onze-Lieve-Vrouw van Nazareth, in de volksmond ook de Trappistinnenabdij genoemd. De sobere kerktoren van de abdij is een herkenningspunt in zowat het hele gebied. In 1947 wordt er onder impuls van de abt van de Trappistenabdij van Westmalle gestart met de bouw van een cisterciënzerklooster op de Jan Bruynegatheide midden in de Brechtse Heide. Met de hulp van trappisten uit Westmalle wordt er 6ha bosgrond omgeploegd en 5000m³ grond verplaatst met wagonnetjes op rails. In 1950 trekken de stichteressen Brecht binnen. Het jaar erop wordt Nazareth tot autonome abdij verheven. De cisterciënzerstijl is, net zoals de levensstijl, eenvoudig, sober en leeg. Die eenvoud wordt in de afzonderlijke elementen van het gebouw weerspiegeld: geen versiering en geen beelden op het kruisbeeld en het beeld van Onze Lieve Vrouw in de kerk na. De baan voor de abdij was de eerste die in de Brechtse Heide verhard werd. Dit gebeurde pas in 1952.

maart 2010: Opening nieuwe wandelpaden Kooldries - Hoofsweer
februari 2011: Startmoment Leader Brechtse Heide
februari 2011: beheer houtkanten Korhoendreef
15 oktober 2011: Nacht van de duisternis.

maart 2010: Opening nieuwe wandelpaden Kooldries - Hoofsweer

In het noordoosten van de Brechtse Heide is het landbouwlandschap meer gesloten. Daar benadrukken de houtkanten en bomenrijen de historische percelering. In de noordoostelijke tip ligt het natuurreservaat Kooldries-Hoofsweer. In het gebied merkte men in de 19de eeuw tijdens het graven van het kanaal Dessel-Schoten dikke kleilagen op in de ondergrond. Na het einde van de exploitatie in de jaren ’50 vulden ze zich met regenwater en verbosten ze met wilgenstruwelen. Nu herbergt het gebied een populatie van de zeldzame kamsalamander, een soort die in heel Europa een beschermde status geniet.

Vandaag is de 15 ha van de Kooldries in beheer bij Natuurpunt. De 30ha grote Hoofsweer wordt beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos van de Vlaamse overheid. Samen wordt een verscheidenheid aan biotopen beheerd waarin het behoud van de kamsalamander centraal staat.

Het natuurgebied was tot in 2010 maar beperkt open gesteld. Door een goede samenwerking van het Agentschap voor Natuur en Bos, Natuurpunt vzw, Regionaal Landschap de Voorkempen en de gemeente Brecht kwam hier verandering in. Op 14 maart 2010 werden verschillende nieuwe wandelpaden officieel geopend die je laten genieten van dit prachtig gebied.

Praktische informatie:
Ingang Kooldries-Hoofsweer: Paepestraat in Brecht
stevig schoeisel aangeraden, wandelpaden niet geschikt voor kinderwagens, honden welkom maar aan de leiband.

Hier vind je de folder met de nieuwe wandelpaden.

terug

februari 2011: Startmoment Leader Brechtse Heide

Op 21 februari 2011 ging het Leader-project ‘Brechtse Heide: de moeite waard!’ officieel van start. Na de verwelkoming door de burgemeester van Brecht, Luc Aerts, gaven gedeputeerde Rik Röttger, voorzitter van RL de Voorkempen en Karel Breugelmans, voorzitter van Leader MarkAante Kempen en schepen van landsbouw van Wuustwezel een woordje uitleg over de totstandkoming van het project en de doelstellingen die we willen halen.

terug

februari 2011: beheer houtkanten Korhoendreef

Op de Brechtse Heide vind je op verschillende plaatsen nog houtkanten. Het zijn typische kleine landschapselementen van het historische landbouwlandschap. In het verleden lagen ze overal verspreid in het cultuurlandschap. De mens beheerde deze houtkanten nauwgezet omdat ze gerief- en brandhout leverden.

Vandaag is hun economisch nut echter erg beperkt. Vele houtkanten zijn dan ook verdwenen of worden niet meer beheerd.

In februari sloegen de landbouwers langs de Korhoendreef de handen in elkaar en gaven ze de houtkanten hier het nodige beheer. Om dier en plant van voldoende schuilplaatsen te voorzien wordt het beheer van de volledige houtkant gespreid over enkele jaren.

In fases worden verschillende delen van de houtkanten afgezet. Dit betekent dat ze gekapt worden tot op een stomp van waaruit nieuwe loten kunnen opschieten. Op deze manier kunnen de houtkanten zich in een steeds herhalende cyclus verjongen. Door de afwisseling van licht en schaduw worden daarenboven nieuwe kansen gegeven aan de kruidachtige vegetatie onder de houtkanten.

Met dit cyclisch beheer wordt de houtkant steeds opnieuw verjongd en kan hij in deze vorm meer dan honderd jaar oud worden.

Dit voorjaar kon je al zelf ontdekken hoe de nieuwe scheuten opschoten uit de gezaagde stompen.

terug

15 oktober 2011: Nacht van de duisternis.

Samen met verschillende organisaties en verenigingen actief in de Brechtse Heide laten we je kennis maken met het rust- en stiltegebied Brechtse Heide. Leden van astronomie vereniging Asterion gidsen ons langsheen sterrenstelsels tijdens een nachtelijke wandeling door het reservaat Kooldries-Hoofsweer. We houden halt op het landbouwbedrijf van Louis Van Looveren waar we kunnen kennismaken met de verschillende beheerders die instaan voor het behoud van de Brechtse Heide.

Bij slecht weer gaat de wandeling zeker door en is nadien een vervangprogramma voorzien van Asterion rond sterrenkijken en een opgestelde telescoop.

Klik op de flyer voor meer info.

terug